Nasıl seçim ama… Ne kulaklarımın duyduğuna, ne de gözlerimin gördüğüne inanamadım. Yıllardır yüzde 20- 25’lerde gezinen CHP, her kesiminden oy almış ve merkez sol parti oluvermiş.

Ülkenin demokrasi, hukuk ve ekonomisinin her boyutuyla dibe vurduğu anda, halk can simidini attı. Meslektaşlarımız ülkenin iç ve dış sorunları konusuna CHP’nin nasıl tavır alması gerektiğini gayet iyi anlatıyorlar. Türkiye parlamenter sisteme dönmeli, kuvvetler ayrılığı tam anlamıyla işlemeli, gelir dağılımı düzelmeli falan. AKP’nin kuruluş felsefesinden bahsediyorlar; gereksiz bir umut… Ranta, betona, yolsuzluğa bu kadar bulaştıktan sonra işleri zor…

AKP’nin kaybettiği belediyelerden çuval çuval belge kaçırması, son anda ihaleler verilmesi ibretlik birer tarih vesikası olacak.

20 yılın fotoğrafına bakarsak, Anadolu topraklarının başına gelenler daha net anlaşılır.

Tarih boyunca işgalci atlılarının üzerinden defalarca geçtiği Anadolu toprakları, son 20 yıldır öyle bir ızdırap yaşıyor ki; inanılmaz.

ANADOLU DELİK DEŞİK

Mesela AKP’nin eski bakanlarından Mustafa Varank’ın Çanakkale topraklarında 100 milyar dolar değer biçtiğini unutmadık. “Bu toprakların altındaki altını çıkarmak zorundayız” demişti.

Bölgenin tarımına ve tarihine biçilen değer topu topu 100 milyar dolardı. Yörede yüzlerce maden ocağına ruhsat verildi, binlerce ağaç kesildi. Efsane peynirler, domatesler ve envai çeşit ürünün yetiştiği diyarın başına gelmeyen kalmadı.

Çanakkale’nin vahşi madencilikle savaşı artık raporlara sığmıyor, halk ve şirketlerle mahkemelik oldu. Şimdi de bir eko-turizm masalı uydurdular. Bu eko- turizm nedir derseniz; ‘siteler, villalar inşa edelim, tarımla uğraşıyormuş gibi yapalım’ modeli denilebilir!

Seçimlerden önce bazı sahaların da ‘eko-turizm’ adı altında saçma sapan yatırımlara ayrılması Çanakkale Belediye Meclisinde CHP ve AKP’li üyelerin imzasıyla kabul edilmişti.

Çanakkale, Antalya ve Muğla gibi yöreler hassas bölge olarak tanımlanıyor. Buralardaki yatırımların çok iyi analiz edilmesi gerekiyor.

Maden deyince altına hücumu da unutmayalım. Erzincan, Ordu ve Artvin’de örnekleri var. Dokuz emekçiye mezar olan, Fırat’ı siyanür tehlikesinin içine atan eski sömürgeciliğin cilalanmış simgesi maden sahalarının yol açtığı hasar tespitinin zamanı geldi de geçiyor.

Burada Bursa için bir parantez açalım. Osmanlıyı dilinden düşürmeyenlerin ata mirası Yeşil Bursa’yı beton kent haline dönüştürmelerini unutmayacağız. Doğu Karadeniz’de HES adı altındaki katliamları da…

Sadece bu kadar değil… Yanan ormanların yerine dikilen oteller, bereketli ovalara dağlara yapılan plansız kuralsız siteler, yok edilen tarım sahaları, meralar, köylerinden sürülen çiftçiler, marka(!) olarak pazarlanan kimliği hırpalanan tarihi kentler ve yağmalanan deniz kıyıları için hasar tespit zamanı.

Yerel seçim bazılarını delip de geçti, uzun yıllar sonra kazanan CHP oldu. Şimdi hem iktidarın hem de halkın gözü CHP’li belediyelerinde… Son yıllarda belediyecilikte fark yaratan başkanları oldu CHP’nin.

Şimdi dileğimiz sosyal belediyecilik sloganıyla yola çıkanların çevre suçlarına bulaşmaması.

Cengiz ERDİL/Gazeteci

Tarih unutmaz diye başlayalım, 27 Nisan 1995’e geri dönelim…

”Üçüncü köprü bir cinayettir. Böyle bir teşebbüs İstanbul`un çağdaş kentleşmesi ve şehir içi ulaşım sistemi için ölümcül sonuçlar doğurur.” Bu sözleri söylediğinde Cumhurbaşkanı Erdoğan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanıydı.

Sonra zaman su gibi akıp geçti, İstanbul’da nüfus artışından sızlanan zihniyet iktidarı sağlamlaştıkça İstanbul sevdasının yanına beton sevdasını da ekledi.

Boğaz ve kuzey ormanlarına üzerinden geçmeyenlerin de para ödediği köprü ve otoyolumuz var artık.

İstanbul gelişmiş batı kentlerine göre parkı, bahçesi en az kentlerden birine dönüşüverdi.

İstanbul ünlü boğaz rüzgarlarının gökdelenlerle kesildiği bir kent. “yükselki yerin burası değildir” sözünü hayata geçiren yedi tepeli kent artık beton tepeleriyle anılıyor.

Siyasilerin asla söyleyemeyeceğini burada yazalım… İstanbul’u büyüten değil, küçülten projelere ihtiyaç var.

Büyük bir depremi endişeyle bekleyen kentin yapılaşma haritası Büyükşehir Belediyesi’nin hızlı tarama projesiyle masaya yatırılmış, harita tüm ilçeleri kapsıyor. Buna göre, 7 buçuk büyüklüğünde olası bir depremde, 33 ilçede 91 bin bina ağır veya çok ağır hasar görecek. 167 bin bina ise orta hasarla depremi atlatacak. Yolları, köprüleri ve diğer alt yapıları da düşünürseniz, aklınıza bile getirmeyin.

Osmanlının“Kıyamet-i Suğra” yani küçük kıyamet olarak nitelediği 1509 depreminin modern zamanda olmasını düşünürseniz, beyninin feci şekilde yanar! Uzmanların deprem ‘beka’ sorunu demelerinin nedeni işte budur.

Bu nedenle kentsel dönüşüm önemlidir ama İstanbul için koskoca bir hayaldir. “Mal da yalan mülk de yalan” sözü, İstanbul için asla hayata geçmeyecek bir yaldızlı levhaya yazılı tablo gibi durmaktadır sadece.

Çünkü taşı toprağı altın diye bakılan bir kentte ikamet ediyoruz, malın sahibi de, yapıcısı da rant peşinde olunca, işin içinden çıkılması zorlaşıyor.

AKP adayı Murat Kurum’un seçim propagandasında ana ayağı oluşturan kentsel dönüşüm bir ütopyadan ibarettir. Zaten elinizi tutan mı vardı? Diye sorarlar adama… Bu zamana kadar aklınız neredeydi.

Kentsel dönüşüm insanları mahallelerinden kovmadan yani mimaride soylulaştırma modellerinden vazgeçmekle başlar. Sulukule ve Fikirtepe’deki gibi insanları yerinden yurdundan etmeyeceksin, buna göre proje geliştireceksin ki, dönüşüm yaptım diyebilesin.

İSTANBUL’DA ACİL TOPLANMA ALANLARI

İstanbul’da çoğu kamu arazisinde şimdilerde gökdelenler, alışveriş merkezleri yükseliyor. Nüfusu ziyaretçileriyle 20 milyonu bulan bu kentte deprem sonrası acil toplama alanının sayısı 5 bin 600 civarında. Bunların çoğu da belki yıkılacak apartmanların gölgesi altında.

Afet Uzmanı Dr. Kubilay Kaptan, deprem toplanma alanını “İnsanların büyük sayılarla gelerek, geçici barınmalarının sağlanacağı, yemek verileceği ve ilk yardımın yapılabileceği bir yer” sözleriyle tanımıyor.

İstanbul’da böyle yerleri görenler bilmeyenlere söylesin… Ancak metro istasyonları uzmanlara göre doğal afet anında en güvenilir yerler olacak. Kentin ne kadar metrosu ve istasyonu olursa tarihi kentte o kadar yarar sağlayacak. İstanbul’un seçimini bu tarafıyla da düşünün…

Cengiz ERDİL/Gazeteci

Anadolu toprakları son 20 yıldır kapatmış elleriyle yüzünü ağlıyor.

Türkiye öyle bir altına hücum sevdasına kapıldı ki sanırsınız; hazine üzerinde oturuyoruz.

Altın öyle doğada saf halde kolay kolay bulunan bir element değil; bazen binlerce ton toprağı elemek gerekiyor, altını ayrıştırmak için siyanür lazım. Güzelin anti tezi zehir anlayacağınız.

Batının büyük ama çok büyük şirketleri kendi ülkelerinde siyanür ve çevreyi yok eden diğer ayrıştırıcıları kolay kolay kullanıp, dünya doğasının verdiği göz alıcı bu elementi çıkaramazlar. Artık yasalar buna engel; Kanada gibi madencilikte ileri ülkeler topraklarında siyanür kullanılmasına izin vermiyor( bu ülke dünyada ulusal park zengini)… O firmalar da gözlerini bizim gibi ülkelere dikiyorlar, eğer o ülkede işin başında ‘Altını, gümüşü çıkarmamız lazım. Yoksa fakir kalırız’ diyen seçilmiş ve atanmışlar varsa işleri kolay…

Kanadalı firmanın Kazdağlarını ne hale getirdiği unutmadık.

Erzincan‘daki Çöpler Altın Madeninde de başka bir Kanadalı şirketin ortaklığı var. Gizli ortakları öğrenmemiz öyle kolay değil, finans oligarşisi onları saklamayı beceriyor.

Anadolu’nun deprem kuşağı üzerindeki bu sahayı da 14 yıldır işletiyorlar, bereketli topraklar ucuza kapatılmış, çevre köylüleri ucuz iş gücü olmuş… Kimin umurunda? Çevrecilerin ve uzmanların uyarısını dinleyen oldu mu?

Güzelim coğrafya parçası Mars Gezegenine döndü.

Vukuatlı madenin siyanürlü atıklarının Fırat’a karışması tehlikesi üzerinden henüz iki yıl geçti, şimdi koskoca bir toprak parçası sel suları gibi akarak vadiyi doldurdu. Bereketli ovalardan geçen adeta gerdanlık gibi akan Fırat, tarihinin en büyük çevre felaketiyle karşı karşıya.

ATIK HAVUZLARI, TAŞ OCAKLARI

Ormanların, sahillerin kısaca doğanın tahribi yazıldığında; son 20 yılımız ibretlik belgelerle tarihimizde yer alacak. Siyanür başta olmak üzere zehirli kimyasallar kullanan yüzlerce maden sahalarının ayrılmaz bir parçası var… Atık havuzları ve taş ocakları…

Atık havuzlarının çoğu, öyle bilim kitap göz önüne alınarak yapılmış değil. Ağaçları kes, kayaları yerinden oynat, derince bir çukur kaz. Al sana atık havuzu.

Anadolu’nun dağları ovalarında çok sayıda atık havuzu var, maden sahaları, taş ocakları, santraller, fabrikalar hepsinin mutlaka bir atık havuzu bulunuyor. İrili ufaklı bu havuzların çoğu uluslararası standartlara uymuyor.

Ve taş ocakları… Bir defa şunu yazalım; her maden sahasında mutlaka bir taş ocağı vardır. Çoğu insan masum görüyor, alt tarafı taş çıkarılıyor gözüyle bakarsanız; yanılırsınız… Toprağın ve ormanın altüst edilmesinden başka bir şey değil ve ülkemizde binlerce kaçak taş ocağı var.

Artık ormanlık alanlarda, limanlardan, havaalanlarından tutun da yol, santral, baz istasyonları, hastaneler ve elbette ibadethane yapımlarına izin çıktı. Şimdi Maden Yasası bilmem kaçıncı kez değişecek.

Ormanlar Anayasa’ya göre koruma altında ama Anayasanın da rafa kalkalı çok oldu.

Cengiz ERDİL/Gazeteci

Bodrum Yarımadası’nı sağdan soldan kuşatan körfezlerdir Gökova ve Güllük… Gökova malum, Kemerköy Termik Santrali’nin açtığı bela ile uzun yıllardır uğraşıyor. Kömür canavarı santral artık ormanların altındaki kömür yataklarına uzandı. Akbelen ormanının başına gelen budur.

Şimdi dersimiz Güllük Körfezi…

Gökova’nın çevresi kadar Güllük de betonlaşmanın, orman yağmasının, taş ocaklarının, balık çiftlikleri ve yük taşıyan gemilerin ortaya çıkardığı baskıları yaşıyor.

Hazırlanan raporlar tehlikenin boyutunu ortaya koyuyor. Doğa Derneği’nin araştırmalarına göre,

“Milas ilçe merkezinin evsel atıkları, hiçbir arıtmaya tabi tutulmadan Güllük Körfezi’ne gidiyor. Maden alımı için körfeze yanaşan büyük tonajlı gemiler de Adriyatik’ten aldıkları kirlilik oranı yüksek balans sularını Güllük Körfezi’ne boşaltıyor. Sarıçay kanalıyla her yıl yaklaşık 500 ton inorganik atık Güllük Körfezi’ne akıyor. Önlem alınmazsa Güllük Körfezi de yakında İzmir ve İzmit körfezleri gibi tamamen kirlenmiş olacak.”

Bu kadar da değil…

Milas’tan Güllük Körfezi’ne dökülen Sarıçay Deresi’nin çevresi kaçak dökülen molozlarla dolu. Verimli topraklar hızla elden çıkıyor, dere çevresinde çok yakında tarım yapılamaz hale gelecek. Bölgede yeraltı suları da giderek kirleniyor.

Ayrıca deniz çayırları yönünden hayli zengin olan Güllük Körfezi’nde balıkların üreme yuvası bu denizaltı otlakları yok oluyor.

AKBÜK KOYU

Milas’ı geçtikten hemen sonra havalimanına gelmeden sağa saparsanız, Bozbük- Akbük yoluna girersiniz, çam ormanları arasından geçip tarihi İASOS’u (Kıyıkışlacık) geride bıraktığınız anda Akbük koyuna ulaşacaksınız.

Akbük Koyu, idari anlamda Aydın-Didim ve Muğla-Milas sınırlarında kalan bir koy. Sorunları da bu nedenle fazla… İki İl ve ilçenin yöneticileri nedense biraraya gelip “Güllük Körfezi ve koylarını kurtaralım” projelerini masaya yatırmıyorlar, merkezi yönetiminin gözünde ise burası maden sahası alanı. Güllük Limanı da maden taşıyan yük gemilerinin insafına terkedilmiş.

20 yıl öncesine kadar masmavi olan Akbük Koyu elden çıkan cennet köşelerinden bir yer.

Yöre için özel bir çevre ve koy planlaması yapılmadı. Böyle bir çalışma zaten Güllük Körfezi için hiçbir zaman düşünülmedi. Çevre düzenlemesi ve geleceği hesaplamayan kamu ve yerel yöneticiler de devrede olunca Akbük Koyu felaketin eşiğine geldi.

Yörede son yıllarda yapılaşma Bodrum’u bile geride bırakır hale geldi, Bodrum’da hiç olmazsa iki kat zorunluluğu var. Burada siteler artık apartmanlara döndü artık site yönetimi yerine devletin kaymakam ataması gereken(!) bin 500 konutluk siteler ortaya çıktı.

Asıl bomba ise şu, Akbük’ten Kıyıkışlacık’a kadar uzanan sitelerde kanalizasyon sistemi yok. Zaten merkezi yönetim bölge belediyelerinin hiçbir projesine katkı vermiyor.

Siteler de lağımları eskiden vidanjörlerle boşaltım sahasına götürüyorlardı…

Şimdi hayatın yanı sıra insanın atığına da zamlar gelince kolayı buldular, gizliden gizliye denize boşaltıyorlar.

İşte bir cennet köşesi daha böyle elden çıkıyor.

Cengiz ERDİL/Gazeteci